آموزش تعریف بار آسانسور در ETABS + راهنمای تصویری

مدل سازی اثر آسانسور در نرم افزار ایتبس صرفا از طریق اعمال بارهای زنده و مرده آسانسور به تکیه‌گاه‌های اطراف آن در طبقه بام صورت می‌پذیرد. بار آسانسور ناشی از وزن موتورخانه، کف بتنی مربوط به سکوی موتورخانه، اتاقک آسانسور به اضافه بارهای زنده با اثر ضریب ضربه می‌باشد. این بارها از طریق اعمال نیروهای متمرکز به نقاط تکیه‌گاهی چهار طرف آسانسور به سازه منتقل می‌شوند. در این مقاله به نحوه تعریف بار آسانسور در ETABS پرداخته‌شده‌است.

بار آسانسور در مبحث ششم:

طبق بند 6-5-8-3‌ مبحث ششم مقررات ملی ساختمان، برای سازه‌های نگهدارنده آسانسور‌ها،‌ وزن اتاقک،‌ماشین‌آلات،‌وزنه تعادل و بار‌زنده ناشی از وزن مسافران و وسایل باید در ضریب 2 ضرب‌شوند،‌مگر آنکه بارهای اسمی ارائه شده توسط‌سازنده در ضریبی بیش از این مقدار ضرب‌ شده‌‌باشند.

بر اساس ردیف 12-2 از جدول 6-5-1 مبحث ششم مقررات ملی ساختمان، حداقل بار زنده گسترده یکنواخت باید برابر با 3.6 کیلونیوتن بر متر مربع (360 کیلوگرم بر مترمربع) درنظر‌گرفته شود. مقدار بار زنده دقیق تابع ظرفیت آسانسور می باشد و همواره باید بزرگتر از 360 کیلوگرم بر مترمربع درنظر‌گرفته شود.

مثال تعیین بارهای زنده و مرده آسانسور با طرفیت 4 نفر:

برای اینکه به طور کاربردی اعمال بار آسانسور در نرم افزار ایتبس تشریح شود از مثال زیر استفاده شده است.

بارهای زنده آسانسور:

برای آسانسور 4 نفره ظرفیت حمل، 320 کیلوگرم می‌باشد و لذا این مقدار به عنوان بار زنده ناشی از ظرفیت آسانسور در نظر‌ گرفته می‌شود. (این بار بعداً باید در ضریب ضربه 2 ضرب گردد)

در صورت تردد افراد برای تعمیر و سرویس بر روی سکوی بتنی طبقه بام که تجهیزات آسانسور بر روی آن وجود دارد بصورت محافظه کارانه می‌توان یک بار گسترده 200 کیلوگرم بر مترمربع برای آن در نظر گرفت. این بار بعداً باید در مساحت سکو ضرب شود ولی نیاز به ضرب این بار در ضریب ضربه 2 نخواهد بود.

بارهای مرده آسانسور:

بار مرده شامل وزن کل تجهیزات بوده که توسط کارخانه سازنده ارائه می شود. این بار در ادامه باید در ضریب ضربه 2 ضرب گردد. برای آسانسور 4 نفره بطور محافظه کارانه می تواند برابر با 1500 کیلوگرم در نظر‌ گرفته شود.

بار مرده ناشی از سکوی بتنی که معمولا دارای ضخامت بین 15 تا 25 سانتیمتر خواهد بود. این بار نباید در ضریب ضربه 2 ضرب گردد. در این مثال ضخامت سکوی بتنی برابر با 15 سانتی متر و ابعاد سکوی بتنی 1.3 در 1.6 متر در نظر‌ گرفته شده‌است.

محاسبات بار آسانسور:

بار زنده ناشی از ظرفیت آسانسور:

320*2=640 کیلوگرم

بار زنده ناشی از تردد افراد بر روی سکو:

200*(1.3*1.6)= 416 کیلوگرم

کنترل حداقل بار زنده:

640+416>(360*1.3*1.6)

بار زنده هر تکیه گاه:

کیلوگرم 265=4/(640+416)

بار مرده ناشی از سکوی بتنی با ضخامت 15 سانتی متر و ابعاد 1.3*1.6:

2500*0.15*1.3*1.6=780 کیلوگرم

بار مرده تجهیزات آسانسور:

1500*2=3000 کیلوگرم

بار مرده هر تکیه گاه:

کیلوگرم 945=4/(3000+780)

مراحل اعمال بار آسانسور در ایتبس:

مراحل اعمال بار آسانسور در ایتبس مطابق گام های زیر می‌باشد.

گام اول: انتخاب نقاط تکیه گاهی اطراف آسانسور:

در این قسمت، نقاط تکیه گاهی اطراف آسانسور در طبقه بام را انتخاب نمایید.

اختصاص بارهای نقطه ای زنده و مرده به گره ها:

در این قسمت مطابق شکل زیر یکبار بارهای مرده و یکبار بارهای زنده را به گره‌های انتخابی اختصاص دهید. بدین‌ منظور پس از انتخاب نقاط از نوار‌ ابزار‌ فوقانی وارد منوی Assign شوید و در بخش Joint Loads بر روی Force کلیک‌ نمایید. در پنجره Joint Load Assignment از منوی کشویی یکبار بار مرده (Dead یا S-DEAD) را انتخاب کنید و مولفه Force Global Z را برابر با 945- وارد کنید. بروی OK یا Apply کلیک کنید.

دوباره گره‌های اطراف آسانسور را را نتخاب کنید و وارد منوی Assign شوید و در بخش Joint Loads بر روی Force کلیک نمایید. در پنجره Joint Load Assignment از منوی کشویی اینبار بار زنده (Live) را انتخاب کنید و مولفه Force Global Z را برابر با 265- وارد کنید.

گام دوم: تایید نهایی:

پس از اختصاص بارهای مد نظر، بر روی OK در هر پنجره کلیک نمایید تا پنجره های مربوطه بسته‌ شوند.

جمع بندی

تعریف بار آسانسور در ETABS، اگرچه در ظاهر یک جزء کوچک از فرآیند بارگذاری سازه است، اما در بستر مدلسازی اطلاعات ساخت (BIM) نقش مهمی در حفظ هماهنگی میان مدل تحلیلی و مدل اطلاعاتی ایفا می‌کند. مشخص کردن محل دقیق بار، مقدار آن و نحوه انتقال نیروها به سازه، باید به‌گونه‌ای انجام شود که در مدل سه‌بعدی BIM نیز قابل ردیابی و هماهنگ با عناصر معماری و تأسیساتی باشد. این هماهنگی به طراحان سازه، معماری و برق کمک می‌کند تا جانمایی چاه آسانسور، ابعاد چاله و نیازهای سازه‌ای مربوط به تجهیزات آن را به‌درستی درک و اجرا کنند. بنابراین، تعریف اصولی بار آسانسور در ETABS، گامی مهم در جهت ایجاد یک مدل BIM دقیق، یکپارچه و کاربردی در فازهای طراحی، ساخت و بهره‌برداری از پروژه است.